Gercek tanri kimdir?"

email:
mektup@incilbg.com

El kesmek cezas

- Allah iin mallar m nemli, insann bedeni mi?

imdi de Kuran'n tanrs ile brahim'in tanrsnn arasndaki farkn nemli bir konuda greceiz: hrszlk iin gereken ceza nedir? Bu belki ilk bakta insana nemsiz bir mesele gibi gelebilir, ama bu konuda verilen cevaplar iki farkl karakter, iki farkl tanr gsteriyor.

a. slamiyetin retii

Kuran'n buyurduuna gre hrszlk yapan kiinin eli kesilmesi gerekiyor:

Erkek hrsz ve kadn hrszn, yaptklarndan tr Allah tarafndan ibret verici bir ceza olarak, ellerini kesin. Allah Gl'dur, Hakim'dir. (Kuran - Maide 5:38)

Aadaki hadislerden de aka anlalyor ki, Muhammed'in kendisi bu cezay uygulad:

Aye rivayet etti ki, Resulullah alnan mallarn deeri eyrek dinar ya da fazla ise, hrszn elini kestirirdi. (Sahih Muslim, Kitab Al-Hudud, hadis: 4157)

"Bir yumurta alp eli kesilen, ya da bir ip alp eli kesilen hrszn zerinde Allahn belas olsun!" (Sahih Muslim, Kitab Al-Hudud, hadis: 4185)

Safvan-b-meyah Medine'ye gelip camide geceledi ve arafn yastk olarak kulland. Bir hrsz gelip onun arafn ald. Safvan da onu yakalayp Resulullah'a getirdi. Muhammed, hrszn eli kesilsin diye buyurdu. Safvan dedi: "Ben yle bir cezann verilmesini istemedim. Ben adama araf sadaka olarak veriyorum". Resulullah da yle cevap verdi: "Bunu adama, buraya getirmeden nce neden sylemedin?" (Yani, artk ge oldu, adamn eli mecburen kesilecek) (Mikat-l-Misabih, Cilt II, Blm 11, s. 1210, hadis 127)

Peygambere bir hrsz getirdiler ve onun eli kesildi. stelik Peygamber buyurduuna gre, kesilen eli onun boynuna asld. (Mikat-l-Misabih, Cilt II, Blm 11, s. 1210, hadis 130)

Bir kadn insanlardan altn ald, onlar da onu Peygambere getirdiler. Onun sa eli kesilmesini buyurdu. Kadn ona yalvarp, pimanlk getirmeye ve tvbe etmeye meydan var m diye sordu. Muhammed da ona cevap verip dedi: "Bugn doduun gnde olduun kadar gnahtan temiz olacaksn." (At-Tabari, Maide 5:38 ayetinin zerine tefsir)

ran'dan bir el kesme makinas

Btn bunlardan mslman retii apak ortada: alnan mallarn deeri bir eyrek dinar ya da fazla ise, hrszn eli kesilmeli. Hrszn tvbe edip pimanlk duymas fayda getirmez, bu ceza mutlaka uygulanmal. Btn hadislerde, bir kere olsun, bu cezadan vazgeildiini okumuyoruz.

b. brahim'in tanrs hrszla ne ceza veriyor?

Bunu Tevrat'taki retii ile karlatralm:

- Hrsz piman olup tvbe ederse, ve alnan mal kendiliinden geri getirirse, ceza olarak deerinin yzde yirmisini sahibine deyecek.

RAB Musa'ya yle dedi: "Eer biri gnah iler, RAB'be ihanet eder, kendisine emanet edilen, rehin braklan ya da alnt bir mal konusunda komusunu aldatr ya da ona hakszlk ederse, kayp bir eya bulup yalan sylerse, yalan yere ant ierse, yani insanlarn ileyebilecei bu sulardan birini ilerse, gnah ilemi olur ve sulu saylr. ald ya da hakszlkla ele geirdii eyi, ... zerine bete birini de ekleyerek, su sunusunu getirdii gn sahibine geri vermeli. (Tevrat - Levililer 6:1-5)

- Eer alnan mal hrszn stnde bulunursa, onu iki kat olarak geri demeli:

Hrsz aldnn karln kesinlikle demelidir... ald mal - kz, eek ya da koyun - sa olarak elinde yakalanrsa, iki katn deyecektir. (Tevrat - k 22:3-4)

- Ama hrsz ald maln satmsa, onun drt ya da be katn deyecek:

Bir adam kz ya da davar alp boazlar ya da satarsa, bir kze karlk be kz, bir koyuna karlk drt koyun deyecektir. (Tevrat - k 22:1)

- Hrsz bu cezalar deyemezse, kle olarak satlacak, alt sene ileyecek ve o senelerin sonunda ona yeni bir hayat balatabilmesi iin gereken mallar verilecek:

Hrsz aldnn karln kesinlikle demelidir. Hibir eyi yoksa, hrszlk yapt iin kle olarak satlacaktr.
Eer brani kardelerinizden bir erkek ya da kadn size satlrsa, alt yl size klelik edecek, yedinci yl onu zgr brakacaksnz. Onu zgr brakrken, eli bo gndermeyin. Ona davarlarnzdan, tahlnzdan, arabnzdan bol bol verin. Tanrnz RAB'bin sizi kutsad oranda ona vereceksiniz. (Tevrat - k 22:3-4, Yasa 15:12-14)

Ksacas, Kuran'n tanrs yle bir prensibe gre ceza veriyor: "Mallara kar yaplan su iin bedene ceza verilsin". Tevrat, Zebur ve ncilin tanrs da yle konuuyor: "Mallara kar ilenen sular iin para cezas verilsin'.

c. nsann eli - alacak bir instrument

Bu el kesme cezasnn ne kadar acmasz ve insaniyete kar olduunu anlamak iin, Tanr'nn bize vermi olduu ellerimize daha yakn bir gz atalm:

- nsann eli, dnyann en byk mhendislerin (enjinyrlerin) bile meydana getiremeyecei kadar usta bir alettir. Bir yandan el o kadar gl ki, insann btn arl bir tek elin zerinde durabilir. te yandan, en ince hareketleri yapacak kadar hassastr. Tanr bunu nas yapabildi? Cevap: insan elinin kuvvet kayna elin iinde deil, ama daha yukarda, kolda bulunuyor.

- Elin hareketini mmkn klan ve kontrol eden tam yetmi tane kas var. Doktorlar cesetlerin ellerindeki parmaklarn hareket etmek iin, sinirlere bir an iin elektrik koyuyorlar. Yalnz, sadece kk parman oynattrmak iin drt dakika kadar uramak gerekiyor. nsan gene her gn bunun gibi yzbinlerce el hareketi yapyor, hem de bir gz krpmasnda ve hi dnmeden.

- Elin avucundaki doku yle usta bir materyaldan yaplmadr ki, elimize aldmz hereyi en uygun biimde kavryoruz ve kaslardan gelen kuvveti gereken yere ulatryoruz. Mesela: elimizle bir krei alp avucumuzla saryoruz. Avucumuzdaki 'et' dediimiz materyal, aslnda kck ya balonlarndan oluuyor, onlarn etrafnda da krkrdaa benzer bir materyaldan yaplm bir a bulunuyor. Bugnk mhendisler bile bunu grnce neredeyse ldryorlar, nk oynakl ve destei bu kadar uygun bir biimde bir araya getiren bir materyal henz bulamadlar.

- Bunun gibi insan elinin alacak taraflarn anlatmak iin daha nice sayfalar doldurabiliriz. Mesela, elin kan damarlar yle dzlm ki, bir eyi ok sk tutarken, ya da yumruk yaparken bile, kan aknts kesilmiyor. Avucun ii her zaman az da olsa nemlidir. Bylelikle eyleri daha kolay elle kavrayabiliriz. nsan elinin nemi beyindeki hcrelerden de anlalyor: her organ insann beyninden kontrol ediliyor. Beynin iinde ka tane hcre bir organ kontrol etmek iin ayrlmsa, o organ o derecede nemlidir. nsann elini kontrol eden hcrelerin says, belden aa btn bedeni kontrol eden hcrelerin saysn geiyor. O kadar nemlidir. Bir tek szle: insann eli Tanr'nn ustaln gsteren bir aheseridir. Bugnk teknoloji ile bile insanolu onun aynsn, ya da daha iyisini yapamaz.

imdi kendi kendimize soruyoruz: bu kadar byk bir ustalk ve incelikle insann elini yaratan bir Tanr, onun hrszln cezas olarak kesilmesini mi buyuracak? Bunu buyuran bir tanr, nasl bir karaktere sahiptir?

Burada iki farkl tanr insann karsna kp bizden karar vermemizi istiyorlar: gerek yaratc, gerek tanr kimdir? Birisi hrszln cezas olarak elin kesilmesini istiyor, br bir para cezasnn verilmesini istiyor.

Yzlerce sene nce kral Sleyman'n karsna iki kadn kt. Bir bebek zerine kavga ederdiler, gerek anas kim diye. (Bu olay Tevrat'ta okuyabilirsiniz: 1.Krallar 3:16-28). Kral Sleyman bu zor soruyu zmek iin bu bebein ortadan kesilmesini buyurmaya balad. Kadnn birisi buna raz geldi, br ise, kendi hakkndan vazgeti, yeter ki, bebek kesilmesin, hayatta kalsn. O zanab kral Sleyman dedi: "Durun, bebek kesilmesin, bu kadna verilsin, gerek annesi odur. nk bebein yok olmasn istemedi"

Sen sevgili okuyucu, u anda kral Sleyman'n durumundasn: Senin karnda iki kadn deil, iki farkl tanr var. kisi "Gerek tanr benim" diyorlar. Ama birisi, "Kes", br "Kesme" diyor. Gerek tanr kimdir diye, sen karar ver.

d. Elin kesilmesini buyuran tanr, hereyi bilen midir?

El kesmenin ne acmasz bir ceza olduunu anlamak iin, bunun insana ne kadar byk zarar verdiine bir gz atalm. ki elden birisini kesmek, insann ileme gcnn yarsn yok etmek demek deildir. nk Tanr insana el verirken, onlarn bir ift olarak ilemelerini ngrd. Artk ei olmayan br elin alma gc hemen hemen sfra iniyor. Bunun dnda, kesilen elin kolu da geriliyor, btn gsz ve faydasz durumuna geliyor. nk kolun kaslar hepsi ele bal ve sadece elin ilemesi iin duruyorlar. Bylelikle eli kesilen kiinin alma gc yok oluyor, ve birok hrsz bir daha almaya mecbur kalyor. yle bir cezay buyuran tanr, acaba hereyi bilen midir?

El kesme cezasnn sonular sk sk lme gtrrd. slamiyetin ilk yzyllarnda, hrszn elini kestikten sonra, kanamay durdurmak iin, kiinin kolunu atee sokardlar, ya da kzgn yalara bandrrdlar. ("The Encyclopedia of Islam" (slamiyet Ansiklopedyas), 1934, "Sarika" bal altnda). Fakat bu yakma, ikinci bir cezadr. Bugne kadar eli kesilen hrszlar, sk sk yarann iltihaplanmasndan ya da gangren olmasndan lyorlar. Byle durumlarda, hrszln cezas, adam ldrmenin cezas kadar oluyor.

Acaba, hereyi bilen Tanr ceza verirken bunu nceden bilmez miydi? Arabanz bozuk bir starter iin tamirciyi gtrdkten sonra, adam onu dzeltirirken, motoru, debriaj ve dinamoyu bozup btn arabay boklua evirirse, ne dersiziniz? yle bir ustaya saygmz olabilir mi? yle bir ustaya 'her eyi bilen' diyebilir miyiz? Gerek Tanr yle bir hata yapmaz, ve br trl, yle bir ceza veren, gerek Tanr olamaz.

e. Elin kesilmesini buyuran tanr, adaletli midir?

Mslmanlkta hrszln cezas el kesmek iken, zina etmenin cezas yz denektir (Kuran - Nur suresi 24:2). Kurann mantna gre, mallara kar ilenen sular, insanlara kar ilenen sulardan daha ar saylyor. Zina edip de ceza olarak yz denek yiyen adam, rahat rahat gidip baka kasabada yaayabilir. Onun yapt suunu hatrlattran kalc bir iz ya da yara yoktur. Ama eli kesilen kii, hayat boyunca sulu olarak nianlanr.

Diyelim, adamn biri senin kzn kandrp onunla zina ediyor. Ceza olarak ona yz denek veriliyor, adam da kasabanzdan uratlyor. Ama ayn adam senin evinden bir czdan alrsa, onun eli kesilecek. Acaba hangi su seni daha fazla kzdracak? Zina, insana kar yaplan bir sutur, hrszlk gene, sadece mala kar sutur. Mallar geri evirilebilir, bir ceza denilir ve bylelikle bu meseleye son verilir. Fakat zinada yaplan su geri evirilemez. Elbette o su hrszlktan kat kat daha byktr. Ve nasl olur da, Kuran'n Allah daha kk bir su iin daha byk bir ceza veriyor? Bu adalet mi, bu doruluk mu? Yoksa bu ceza aslnda Allahtan gelen bir emir deil de, zenginlerin bir uygulamas mdr - yoksullar, zenginlerin mallarna dokunmasnlar diye?

f. El kesme cezasnn tutarsz taraflar

Grdmz gibi, Kuran hrszlarn elinin kesilmesini buyuruyor. Ama hrszlk tam olarak nedir? Bunu incelediimiz zaman, bu cezann ne kadar adaletsiz olduunu greceiz, bunu buyuran tanrnn gerek ve adil olmadn da fark edeceiz.

'Hrsz' sz, Arapa 'hrz' sznden trenmitir; onun anlam 'iindeki eyleri koruyan bir yer', mesela: ev, garaj, ambar, sandk, anta v.s. Hrszlk da, o yerden bir kiinin maln izin olmadan ve sakldan karmak ve kendi mal gibi kullanmak demektir. Hakszlkla bakasnn maln ele geirmenin baka metodlar var, ama onlar hrszlk (arapa: 'sarika') saylmyor ve el kesme cezas verilmiyor: 'gasb' = ak bir biimde ve zorla bakasnn maln ele geirmek, 'nahb' = kaba kuvvet kullanarak veya korkutmakla bakasnn maln ele geirmek, 'ihtilas' = bakasnn huzurunda iken ondan birey almak (mesela: cepilik). Btn bu durumlarda el kesilmiyor.

Demek, mslman eriat kanununa gre, bir kii senin evinden sakldan bir czdan alrsa, onun eli kesilecek; ama sokakta silah zoruyla senden czdan alrsa, eli kesilmeyecek. Birinci su hrszlk ('sarika') saylyor, ikincisi gene 'gasb'. Gasb iin sadece alnan mal geri vermek cezas var:

Halbuki, mslman eriat kanununda bile, gasb hrszlktan daha ar bir su saylyor:

Gasb, bakasnn haklarn inemek demektir ... bylelikle bir gnah ilenmi oluyor. Gasb ile bakasnn maln zorla ele geirmek, ok ar giden bir zulmdr. (Mikat-l-Misabih, Cilt 2, Blm 14, 'gasb' bal altnda)

Demek, hrszlk sadece kiinin malna kar ilenen sutur, gasb gene, kiinin kendisine kar ileniliyor. Onun iin gasb ok daha kt bir hareket ve sutur. Fakat mslmanln tanrs, daha ar sua, daha hafif bir ceza veriyor; te yandan, daha az sulu olan kiinin eli kesilsin diye buyuruyor. Byle bir kanun, acaba, btn dnyann hakemi olan gerek tanrdan km olabilir mi?

Ayrca, aadaki durumlarda da, sulu kiinin eli kesilmiyor:

Bir kii hr (yani, kle olmayan) bir ocuk alrsa, ona el kesme cezas uygulanmaz, nk hr bir kii mal saylmyor. ('Abd ar-Rahman al-Gaziri, s.174)

Grdmz gibi, Kuran'n tanrs yaplan hakszlklarn arasnda fark yapyor: sadece gizliden bir eve girip oradan mal karan kiilere el kesmek cezasn verilmesini buyuruyor. brahim'in tanrs gene, hakszlkla alnan mallar hangi metodla ele geirilmi olursa olsun, hepsini ayn su sayyor, ayn cezay istiyor:

RAB Musa'ya yle dedi: "Eer biri gnah iler, RAB'be ihanet eder, kendisine emanet edilen, rehin braklan ya da alnt bir mal konusunda komusunua aldatr ya da ona hakszlk ederse, kayp bir eya bulup yalan sylerse, yalan yere ant ierse, yani insanlarn ileyebilecei bu sulardan birini ilerse, gnah ilemi olur ve sulu saylr. (Tevrat - Levililer 6:1-3)

Demek, bir kii senin evine girip bir altn zinciri alsn, ya da silah zoruyla o zinciri alsn, ya da sen o zinciri ona rehin olarak brakmsn ve sen borcunu dedikten geri vermesin, ya da senin zincirin olduunu bildii halde onu sokakta bulunca sana vermesin, ya da kurnazlkla seni aldatarak o zinciri senden alsn - brahim'in tanrs btn bu sular ayn sayp ayn cezay istiyor, nk hepsi ayn sonuca varyor, ayn zarar veriyor. Kuran'n tanrs ise burada ayrm yapyor.

Hangi tanr, mallara kar ilenen sular konusunda verdii kanunlarnda kararldr? Bir eve girip bir radyo alann eli kesilirken, bir sahte imza ile milyonlarca dolar kazanan aldatcnn eli neden kesilmiyor? Bu nasl bir adalet? Dnyann neresine gidersen git, byle bir karar veren bir hakeme 'adaletsiz' diyeceiz. Btn dnyay adaletle yarglayan gerek Tanr buna nasl izin verecek?

g. El kesme cezasnn asl kayna: putperestlik

Kendini Tevrat, Zebur ve ncil'de aklayan gerek tanr, kesinlikle el kesme cezasn vermemitir. Bu metod putperest halklarn eski zamanlardan beri uygulad bir cezadr. Dnyann en eski kanun kitaplarnda bile bu cezay gryoruz. brahim peygamberinin zamanndan nce kalma Asur ve Hamurabi (Babil) kitaplarnda gryoruz, nasl hrszlk iin insann bedenine zarar veren cezalar veriliyor:

Hr bir kiinin kars, baka bir hr kiinin evinden bir ey alrsa, ve alnan maln deeri be kurun minasndan fazla ise, alnan mallarn sahibi yle yemin etsin: "Ben ona bu mal almaya izin vermedim, evimde bir hrszlk oldu". Kocas isterse, alnan mal geri evirir, kars iin bir kurtulmalk fiyat der ve kulaklarn keser. Kocas onun iin kurtulmalk fiyatn demek istemezse, alnan malnn sahibi kadn alp burnunu kessin. (Orta Asur Kanunlar, tabela A, kanun 5)

Hr bir adam, baka bir hr adam kendi tarlasna baksn diye ii olarak tutarsa, o tarlay iletmek iin adama kzler emanet ederse ve ona hayvan yemi dn verirse, o adam hayvan yemini alrsa ve adamn yannda bulunursa, onun elini kessinler. (Hamurabi Kanun Kitab, kanun 253)

Bu kanunlarn, putperest tanrlar tarafndan verildiine inanrdlar. Putperestlerin tanrlar, mallara kar ilenen sular iin, bedene zarar veren cezalar isterdiler. Gerek Tanr ise, mallara kar ilenen sular iin bir mal cezas istiyor.

Mslman yazarlar bile, el kesme cezasnn putperest zamanndan kalma olduunu kabul ederler:

Hrszln karl olarak el kesme cezas, cahiliye zamannda Araplar tarafndan uygulanan bir adet idi, ve kimi artlarn eklenmesiyle islamiyette tasdik edildi... Anlatlanlara gre, cahiliye zamannda el kesme cezasn ilk olarak uygulayanlar, Kurey halk idi. Kaabe'den bir hazine aldktan sonra, Malih b-'Amr halknn nderlerinden olan Dveyk adl bir adamn elini kestiler. (bn-Katir, Maide suresi 5:38 ayetinin zerine tefsir)

Mallara yaplan zarar ve insana kar yaplan sularn arasnda dalar kadar fark var. Mallar geri evirilebilir ya da yeniden yerine koyulabilir. Ama bedene kar yaplan zararlar nasl densin? Kesilen bir el, nasl yeniden yerine koyulsun? Gerek Tanr bu fark hesaba katp, yaplan suuna uygun cezalar veriyor. Gerek Tanrnn hi bir peygamberi yle bir ceza uygulamad, bu cezay ilan eden, putperestlerin peygamberleridir.

Allahn kitab olan Tevrat'ta, gerek Tanrnn prensibini gryoruz: bedene kar yaplan sular iin beden cezalar, mallara kar ilenen sular iin mal cezalar.

Cana karlk can, gze karlk gz, die karlk di, ele karlk el, ayaa karlk ayak, yana karlk yank, yaraya karlk yara, bereye karlk bere denecektir. (Tevrat - k 21:24)

h. brahim peygamber bu cezay hi bir zaman uygulamad

brahim peygamber rak'taki Ur kasabasndan ktktan sonra, ok byk srlere, ok mala ve yzlerce kle ve iiye sahip oldu. Her gezdii yerde, en aznda bin kiilik bir halkla yaad. Demek, kendi halinde kk bir kral gibi idi. Bu durumda istedii kanunlar verirdi, istedii cezalar uygulard. Gerek Tanr'nn tapnn ve kanunlarn evlatlarna ve torunlarna retti. Onun iin, torunlarnn hayatlarnda da onun retiinden izler bulacaz.

Yalnz, onlarn rneklerine baktmz zaman, bir kere olsun grmyoruz, hrszln cezas olarak el kesmeyi buyursunlar. brahim'in torunu Yakub'un 12 olu vard. Ondan biri, Yusuf, aabeyleri tarafndan kle olarak Msr'a satld. Yllar sonra Firavun'un veziri oldu. Aabeyleri ekin almak iin onun yanna gelince onu tanmadlar. Bir gm kadehi alndktan sonra, Yusuf aabeylerine sordu: "Onun cezas ne olacak?" Yakub'un oullar da cevap olarak dediler: "Kimin heybesinde o kadehi bulursan, o kle olarak satlsn", nk kendileri susuz olduklarndan emin idiler. Bu olay, hem Tevrat'ta (Yaratl 44:1-17), hem de Kuran'da geiyor (Yusuf 12:69-79). Kurann ayetinde 12:75'te diyorlar ki: "Biz zalimleri byle cezalandrrz", yani, kendi aralarnda kullandklar, kendi babalar ve dedelerinden grdkleri sistem buymu.

El kesme cezas onlarn bildii bir adet olsayd, bunu aka sylemeyecekler miydi? Tpk Muhammed'in konutuu gibi konumayacaklar myd:

"Muhammed'in kz Fatma bile hrszlk yaparsa, ben onun elini keseceim" (Sahih Buhari, cilt 8, kitap 81, hadis 779)

Hayr, yle konumadlar, nk yle bir cezay bilmezdiler. Onlarn tanrs onlara yle bir eyi asla buyurmamt. Mslman tefsirciler bile bunu kabul etmek zorundalar. Al-Celelin ve Ar-Razi yazyorlar ki, srail halknda hrszln cezas olarak, el kesmenin yerinde kle olarak satlmak cezas vard (Yusuf 12:70-81 ayetlerinin zerine tefsir).

Btn bu bilgileri toplayp deerlendirirsek, karmza ok kark ve artc bir manzara kyor. Mslman bilginler el kesme cezasn bugne kadar "ibret verici" yani korkutucu bir ceza olarak savunuyorlar. Mesela, Seyit Kutb adnda biri yle yazyor:

Hrszln karl olarak el kesme cezas, dnyann kuruluundan beri bugne kadar hrszln cezasnn en iyi temeli oluturuyor. (Seyit Kutb, "Fi Zilal al-Kuran", Maide suresinin 38inci ayetinin zerine tefsir)

Bu ne demek oluyor? Tanr, Musa'ya el kesme cezasn vermemiti, ama ayn zamanda putperestler o cezay uygulardlar. Szde "dnyann kuruluundan beri bugne kadar en iyi cezasna" sahip olanlar putperestler miydi? brahim o cezay kullanmad; Kuran'n tanrs neden ona szde "en iyi" cezay buyurmad. Yoksa Allah Musa'ya ve brahim'e daha aa bir metod mu buyurdu?

Gerek Tanr'ya tapan ve putperestlii reddeden brahim ve onun torunlar Allah tarafndan hrszln cezas konusunda daha aa bir buyruk mu aldlar. Allahn peygamberi bu cezay tanmazken, putperest Araplar m Allahn bilgisine sahiptiler?

Hayr, bu gaddar ve acmasz cezay gerek Tanrya yaktrmak, ona kfr etmek demektir. Putperestlerin insanlk d cezalar alp, onu Tanr'nn istedii olarak tantmaya kalkan, tam anlamyla 'kafir', yani Allaha kfr eden biri oluyor. Gerek Tanr yle bir ceza vermekten ok raktr.


Sayfann bana dn Sonraki konu